Czy pod tym miastem kryją się średniowieczne tunele? Mieszkańcy chcą weryfikacji legendy

Orneta może stać się nowym punktem na mapie „podziemnej Polski”. Lokalne legendy o tunelach łączących najważniejsze zabytki miasta przestały być jedynie anegdotami opowiadanymi przy kawie – sprawą zajęli się pasjonaci historii, samorządowcy oraz naukowcy z Torunia.

Od dziesięcioleci w Ornecie krążą opowieści, które rozpalają wyobraźnię mieszkańców. Temat jest zawsze ten sam: system podziemnych korytarzy, które mają łączyć XIV-wieczny ratusz, gotycki kościół oraz dawny zamek biskupów warmińskich (dzisiejszą Szkołę Podstawową nr 1). Choć dla wielu to tylko miejski mit, świadkowie twierdzą co innego.

Świadkowie historii: „sami tam byliśmy”

Kluczem do rozwiązania zagadki mogą być relacje osób, które pamiętają czasy powojenne. Radny powiatu Karol Łasiński, zaangażowany w wyjaśnienie sprawy, przytacza konkretne sygnały.

– Otrzymałem informacje, że w latach 50., 60. i 70. grupy osób przechodziły pomiędzy dwoma budynkami: kościołem a dawnym Zamkiem Biskupów Warmińskich – mówi Łasiński.

Jeśli te relacje się potwierdzą, oznaczałoby to, że korytarze nie są jedynie wytworem wyobraźni, ale realną infrastrukturą, która z czasem została zamurowana lub zapomniana. Marcin Sawaniewicz, współpracujący przy projekcie, studzi jednak nieco entuzjazm, wskazując na brutalną prozę życia – kluczowy będzie stan techniczny tych obiektów po latach braku konserwacji.

Burmistrz: „to nasza szansa”

Dla Katarzyny Lasockiej, burmistrz Ornety, sprawa ma wymiar osobisty i promocyjny. Jako rodowita mieszkanka miasta, od dziecka słyszała o „podziemnym skarbie”.

– Wiele osób od zawsze o tym mówiło i przyznaję, że mnie to bardzo intrygowało. Myślę, że to dla nas szansa – zaznacza burmistrz. Potwierdzenie istnienia tuneli mogłoby stać się katalizatorem dla lokalnej turystyki, przyciągając do Ornety poszukiwaczy przygód i miłośników gotyku z całego kraju.

Nauka wchodzi do gry

Miasto nie zamierza polegać wyłącznie na opowieściach. Podjęto już konkretne kroki, aby zweryfikować legendy w sposób naukowy. Trwa zbieranie relacji od mieszkańców, którzy mogą posiadać wiedzę o wejściach do podziemi. Miasto wystąpiło z propozycją współpracy do archeologów z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Badacze skupią się na trójkącie: Ratusz – Kościół – Zamek.

Czy pod orneckim brukiem rzeczywiście kryje się labirynt z czasów średniowiecza? Odpowiedź na to pytanie może zmienić oblicze miasta. Na razie jedno jest pewne – Orneta znów zaczęła żyć swoją najbardziej intrygującą tajemnicą.

Orneta (dawniej Wormditt) to jedno z najstarszych i najbardziej urokliwych miast na Warmii. Jej historia sięga 1313 roku, kiedy to osada otrzymała prawa miejskie z rąk biskupa Eberharda z Nysy. Przez wieki miasto stanowiło ważny ośrodek rzemieślniczy i handlowy, będąc częścią dominium biskupów warmińskich.

Sercem miasta jest XIV-wieczny ratusz, uznawany za jeden z najpiękniejszych gotyckich budynków tego typu w Polsce. Został on obudowany barokowymi kamienicami z podcieniami, co nadaje rynkowi niepowtarzalny charakter.

Imponujący kościół pw. św. Jana Chrzciciela to z kolei przykład najwyższej klasy gotyku ceglanego. Jego bogato zdobione elewacje z terakotowymi fryzami są dowodem dawnego bogactwa miasta.

Z Ornetą nierozerwalnie wiąże się legenda o smoku, który miał zamieszkiwać tutejsze jaskinie i pożerać zwierzęta oraz dzieci. Według podań potwór został pokonany przez dzielnego rycerza, a wizerunek smoka do dziś widnieje w herbie miasta.

Miasto wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk – od czasów wojen krzyżackich, przez okres rozkwitu w granicach Rzeczypospolitej, aż po tragiczne zniszczenia w 1945 roku, kiedy to znaczna część zabytkowej zabudowy legła w gruzach.

Dziś Orneta to miasto, które z dumą pielęgnuje swoje dziedzictwo, a poszukiwanie wspomnianych tuneli to kolejny rozdział w odkrywaniu jej niezwykłej, wielowiekowej tożsamości.